Czystsze powietrze dla zdrowia! [fr]

Pod koniec 2016 roku odbyła się we Francji 3. krajowa narada na temat jakości powietrza. Hasłem przewodnim było: „Czystsze powietrze, to sprawa ważna dla nas wszystkich”.

We Francji zanieczyszczenie powietrza jest przyczyną ok. 48 tys. zgonów rocznie. To trzecia przyczyna śmiertelności po paleniu tytoniu (78 tys. zgonów) i piciu alkoholu (49 tys. zgonów). Gdyby wszystkie gminy we Francji przestrzegały zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia (górny pułap 10 mikrogramów na metr sześcienny dla pyłu zawieszonego PM2,5), można by uniknąć we Francji ponad 17 tys. zgonów rocznie. Szacuje się, że dla obecnych trzydziestolatków średnia długość życia wzrosłaby wtedy o cztery miesiące, a w obecnie najbardziej zanieczyszczonych miejscowościach nawet o ponad rok.

Zanieczyszczenie powietrza pociąga za sobą także straty gospodarcze, które we Francji szacuje się na 100 miliardów euro rocznie, z czego 20 do 30 miliardów związanych z pogorszeniem stanu zdrowia ludności wywołanym przez cząstki stałe.

Obecnie jakość powietrza jest jednym z głównych przedmiotów troski Francuzów.

Jest wiele sposobów, by obniżyć emisję zanieczyszczeń, ale do ich wprowadzenia konieczna jest mobilizacja wszystkich, zarówno decydentów na szczeblu samorządowym, jak i obywateli, podmiotów gospodarczych i stowarzyszeń.

Więcej informacji :

po francusku http://www.developpement-durable.gouv.fr/pollution-lair-origines-situation-et-impacts

po polsku http://www.eea.europa.eu/pl/themes/air/intro

We Francji: jakość powietrza pod specjalnym nadzorem

- 650 stacji pomiarowych rozmieszczonych na terenie całego kraju
Monitorowanie zanieczyszczenia powietrza wiąże się z analizowaniem pomiarów stężenia poszczególnych typów zanieczyszczeń. We Francji badanie jakości powietrza jest obowiązkowe od roku 1996. Sieć pomiarowa liczy 650 stacji i 1.800 urządzeń, które w każdym regionie kraju analizują parametry dla dziewięciu rodzajów zanieczyszczeń powietrza (amoniak, tlenki azotu, dwutlenek siarki, cząstki PM2,5 i PM10, …).
- 64 miliony euro, czyli niemal 1 euro na mieszkańca
Taką kwotę z budżetu publicznego przeznacza się na działanie sieci stacji mierzących jakość powietrza.
- Niezależne stowarzyszenia zapewniają dostęp do bezstronnej informacji o danych pomiarowych

Wyniki pomiarów udostępniane są w czasie rzeczywistym na kilku portalach:

na szczeblu regionalnym http://www.atmo-france.org/fr/

na szczeblu krajowym: www.prevair.org

dla Europy: http://aqicn.org/map/france/pl/

Obniżenie poziomu zanieczyszczeń

OBNIŻENIE POZIOMU ZANIECZYSZCZEŃ SPOWODOWANYCH PRZEZ TRANSPORT

Transport jest głównym źródłem emisji tlenków azotu oraz jednej czwartej emisji cząstek PM2,5 co wynika ze stosowania silników diesla w ciężarówkach i innych pojazdach samochodowych (w 63% samochodów osobowych).

Wymiana parku samochodowego

We Francji wprowadzono specjalne dopłaty dla osób chcących wymienić pojazd z silnikiem diesla na nowy o napędzie elektrycznym lub z silnikiem spalinowym o niskiej emisji CO2. Dopłata może wynieść nawet 10 tys. euro i ma zachęcać do nabywania samochodów elektrycznych lub hybrydowych. Od 1 stycznia 2017 r. wprowadzono nową ulgę dla nabywców skuterów lub motocykli elektrycznych pod warunkiem, że te pojazdy nie mają akumulatorów ołowiowych.

Oddziaływanie na natężenie ruchu

Naklejka zwana CRIT’AIR pozwala klasyfikować pojazdy pod względem ilości zanieczyszczeń emitowanych do atmosfery. Wprowadzenie takiej winiety ma zachęcać do używania pojazdów mniej zanieczyszczających powietrze. Korzysta się wtedy z ułatwień w parkowaniu, z wydzielonych pasów dróg czy z dopuszczania do ruchu pomimo alertów smogowych. Docelowo certyfikaty te mają umożliwić zastąpienie obecnej zasady przemienności ruchu zasadą zróżnicowania dopuszczania pojazdów w zależności od emitowanych zanieczyszczeń: w tym celu odpowiednie przepisy uwzględniałyby klasyfikację CRIT’AIR, a nie samo zróżnicowanie w zależności od parzystości czy nieparzystości numeru rejestracyjnego, jak jest obecnie. W ciągu kilku miesięcy zamówiono milion winiet CRIT’AIR.

Sprzyjanie mobilności niezmotoryzowanej

Aby zachęcić pracowników do korzystania z roweru, jako środka transportu między domem a pracą, wprowadzona została w styczniu 2016 roku specjalna premia. Dopłata wynosi ćwierć euro za każdy kilometr.

Wymiana floty pojazdów administracji państwowej i samorządowej

Ministrowie, prefekci, kierownicy administracji różnych szczebli oraz radni samorządowi mają zachęcać swoją postawą poruszając się po mieście samochodami o napędzie elektrycznym.

ZMNIEJSZENIE EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ Z GOSPODARSTW DOMOWYCH

Sektor domów jednorodzinnych i mieszkań odpowiada za 50% emisji cząstek PM2,5, co wiąże się z ogrzewaniem domów. Poza tym spalenie np. 50 kg resztek roślin w ogrodzie powoduje takie samo zanieczyszczenie tymi cząstkami, co przejechanie 6.000 km samochodem z silnikiem diesla.

Rola ogrzewania gospodarstw domowych

We Francji jedynie 1% domów ogrzewa się węglem. Poza tym państwo wspiera wymianę kotłów wysokoemisyjnych na nowoczesne, przyjazne dla zdrowia. Przykładowo, poprzez ulgę podatkową, władze sprzyjają wymianie pieców opalanych drewnem na nowoczesne urządzenia grzewcze. Od roku 2000, znak „Flamme verte” [Zielony płomień] promuje stosowanie kotłów na drewno spełniających nowsze normy efektywności energetycznej i ograniczania zanieczyszczeń. Osoby prywatne mogą otrzymać ulgę podatkową, nadzwyczajną premię na gruntowny remont domu czy mieszkania, a na terenie niektórych obszarów także wsparcie finansowe na wymianę starych pieców na drewno.

Przestrzeganie zakazu spalania odpadów roślinnych na wolnym powietrzu

Jeśli chodzi o odpady zielone, jak pozostałości po koszeniu trawnika, po przycinaniu żywopłotów i krzewów, ich utylizacja powinna podlegać urzędom gminnym. Zabronione jest ich spalanie na wolnym powietrzu. Osoby prywatne mogą odstawiać odpady zielone do punktów selektywnej zbiórki odpadów albo korzystać z rozdrabniaczy do resztek roślinnych.

Przykłady miast francuskich

PNG

Miasto Grenoble, które w roku 2005 przyjęło plan działań, wdraża obecnie kolejny taki plan dotyczący powietrza, energii i klimatu na lata 2015-2020

Miejski plan „Powietrze, Energia, Klimat”

Chodzi o wspólny dokument uwzględniający sześć strategicznych obszarów działania: urbanistyka, mieszkalnictwo, mobilność, konsumpcja itd. Te obszary obejmują 17 kierunków, 48 działań i ponad 160 operacji.

Przyczynia się to do osiągnięcia celów planu „Powietrze, Energia, Klimat” na szczeblu miasta, do uzyskania znaku „Cit’ergie” i do włączenia się w działania Zgromadzenia Burmistrzów i Prezydentów miast na rzecz klimatu i energii.

Winiety Jakości Powietrza
JPEG
Miasto Grenoble korzysta z kilku Winiet Jakości Powietrza dla rozróżnienia poszczególnych rodzajów pojazdów dostawczych uprawnionych do wjazdu do poszerzonego obszaru centrum miasta w ramach systemu „Strefa Ograniczonego Ruchu Towarowego” (dla obsługi placówek handlowo-usługowych).

System przeciwdziałania smogowi

Już od drugiego dnia przekroczenia progów zanieczyszczenia wprowadza się ograniczenie prędkości w całej aglomeracji, stosownie do rozporządzenia władz regionu z 1 grudnia 2014 roku o środkach zaradczych w okresach smogu w regionie Rhônes-Alpes.
Począwszy od 5. dnia utrzymywania się smogu, albo przekroczenia kolejnego progu, jedynie pojazdy objęte systemem Winiet Jakości Powietrza są dopuszczane do ruchu w 49 gminach składających się na całą aglomerację i w obszarze wokół niej. Pojazdy z kategorii „bez winiety” nie mogą się wtedy poruszać.
Od 7. dnia, pojazdy z winietami Crit’Air 4 oraz 5 również są wyłączone z ruchu.

Jako uzupełnienie tych działań udostępnia się wówczas wszystkim chętnym za darmo transport zbiorowy oraz rowery miejskie (Métrovélos).

JPEG - 4 kb
Ville de Paris


Jako miasto aktywnie przeciwdziałające zanieczyszczeniom powietrza Paryż prowadzi szereg działań lokalnych



Ograniczenia w ruchu pojazdów

Paryż wkracza w nowy etap realizacji planu przeciwdziałania zanieczyszczeniom powietrza: począwszy od 15 stycznia 2017 r. miasto jest pierwszym we Francji obszarem o ograniczonym ruchu. Pojazdy poruszające się po mieście muszą posiadać certyfikat przestrzegania jakości powietrza w postaci winiety CRIT’AIR ze wskazaniem poziomu emitowanych zanieczyszczeń.

Paryż dysponuje systemem transportu zbiorowego o największym zagęszczeniu na świecie, w postaci 16 linii metra z 300 stacjami, 597 km tras dla autobusów miejskich, 23 000 rowerów wypożyczanych w systemie VELIB oraz 4 000 samochodów w analogicznym systemie AUTOLIB.

AUTOLIB

Paryżanie mogą wypożyczyć samochód elektryczny po prostym i szybkim zalogowaniu się do systemu Autolib. Te niewielkie pojazdy miejskie zwane Bluecar zasilane są akumulatorami litowo-metalowo-polimerowymi. Do ich doładowania służy 6.300 punktów zasilania rozmieszczonych na 1.100 stacjach. W ciągu minionych pięciu lat, samochody Bluecar przejechały łącznie 165.360.000 kilometrów, czyli ponad cztery tysiące okrążeń Ziemi. W regionie stołecznym Ile-de-France blisko 100 gmin dysponuje stacjami systemu Autolib. W ciągu pięciu lat system ten został wdrożony również w innych dużych miastach, jak Lyon czy Bordeaux. Ta usługa typu car-sharing oferowana jest także w mieście Indianapolis w Stanach Zjednoczonych oraz w Turynie we Włoszech. W roku 2017 przewidziano uruchomienie podobnej usługi w Londynie i Singapurze.

Monitoring z pokładu tzw. Balonu Paryskiego
JPEG
Nad parkiem André-Citroën w Paryżu unosi się wielki balon, prawdziwe powietrzne laboratorium wyposażone w sprzęt najnowszych technologii, służące zbieraniu i badaniu danych o jakości powietrza w mieście.

Działalność międzynarodowa

Zaangażowanie się władz Paryża na rzecz jakości powietrza przejawia się także na poziomie współpracy międzynarodowej, w szczególności w ramach przewodnictwa w grupie C40 skupiającej 86 największych metropolii na świecie na rzecz klimatu. Grupa ta reprezentuje razem 650 milionów mieszkańców i jedną czwartą światowego PKB. Z okazji paryskiego szczytu klimatycznego COP 21, władze Paryża zorganizowały spotkanie samorządów miejskich na temat ochrony klimatu, na którym przyjęto Deklarację burmistrzów, zawierającą syntezę rozwiązań stosowanych w poszczególnych miastach w walce z ociepleniem klimatu. W 2016 roku, czasopismo „Foreign Policy” wyróżniło mera Paryża panią Anne Hidalgo nagrodą „Green Diplomat”.

Zanieczyszczenie atmosfery: konkretne działania miasta Lyonu dla poprawy jakości powietrza



Pomimo znaczącego zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza w ostatnich 10 latach, jego jakość nadal jest obiektem troski władz miejskich i mieszkańców, w szczególności w ramach globalnego podejścia do spraw zdrowia i jakości środowiska.

Transport: obszar o obniżonej emisji zanieczyszczeń

PNGTransport odpowiada za 26% zanieczyszczenia powietrza. Władze metropolii postanowiły więc utworzyć obszar o obniżonej emisji zanieczyszczeń, w którym będą miały zastosowanie stopniowane ograniczenia dostępu dla pojazdów starszych, produkujących więcej spalin. To działanie obejmie wyłącznie ciężarówki i inne najbardziej szkodliwe pojazdy użytkowe. Będzie to również związane z organizacją sieci infrastrukturalnej i z działaniami miasta w zakresie przewozu towarów. Ogół tych przedsięwzięć będzie przedmiotem konsultacji społecznych z udziałem zainteresowanych stron, między innymi firmami transportowymi. Działający w Lyonie system typu car-pooling sprzyjający zwiększeniu liczby osób przewożonych samochodami osobowymi pozwala skomunikować ze sobą osoby zainteresowane tą formą transportu. Władze miasta zachęcają do korzystania z wypożyczalni rowerów miejskich (Vélo’V) wprowadzając dla wszystkich chętnych darmową pierwszą godzinę.

Ogrzewanie drewnem emituje ponad 52% zanieczyszczeń powietrza

Obecnie 8% mieszkańców Lyonu ogrzewa mieszkania we własnym zakresie paląc drewnem, powodując ponad połowę zanieczyszczeń. Władze miasta postanowiły zachęcać w pierwszym rzędzie właścicieli domów wolnostojących do wymiany otwartych palenisk oraz nieefektywnych pieców starego typu na nowoczesne. W porównaniu z piecami oznakowanymi „Flamme verte” [Zielony płomień], domowe paleniska o niskiej wydajności opalane drewnem emitują do 30 razy więcej cząstek stałych. Dla gospodarstw domowych o stosunkowo niskich dochodach, które zgodzą się wymienić piec na nowoczesny, wprowadzono więc dopłatę w kwocie 1.000 euro, która będzie wypłacana od 2017 roku przez okres trzech lat.
Plan Oxygène [Tlen] – ambitne cele i szeroki zasięg
Należy oddziaływać na wszystkich polach podległych władzom miasta. Dotyczy to w szczególności zielonej mobilności (przemieszczanie się pieszo, rowerem): metropolia Lyonu dysponuje ścieżkami rowerowymi o łącznej długość 705 km, stając się pod tym względem liderem we Francji. Rozwijać też należy lepsze wykorzystywanie samochodów osobowych (car-pooling oraz car-sharing), a także powiększać zasięg sieci komunikacji zbiorowej. Warto zachęcać zakłady przemysłowe do dalszego ograniczania emisji, z czym wiąże się lepsze informowanie i uświadamianie mieszkańców aglomeracji o poziomie zanieczyszczeń.

opublikowano 30/03/2017

Haut de page